<?xml version="1.0" encoding="UTF-8"?>
<collection xmlns="http://www.loc.gov/MARC21/slim">
 <record>
  <leader>04534ntm a22005537i 4500</leader>
  <controlfield tag="001">000722959</controlfield>
  <controlfield tag="003">CZ-PrVSE</controlfield>
  <controlfield tag="005">20260201122909.0</controlfield>
  <controlfield tag="006">m        d</controlfield>
  <controlfield tag="007">cr n||||||||||</controlfield>
  <controlfield tag="008">260201s2025    xr     fsbm   000 0 eng d</controlfield>
  <datafield tag="STA" ind1=" " ind2=" ">
   <subfield code="a">NEZPRACOVANÝ IMPORT</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="040" ind1=" " ind2=" ">
   <subfield code="a">ABA006</subfield>
   <subfield code="b">cze</subfield>
   <subfield code="c">ABA006</subfield>
   <subfield code="d">ABA006</subfield>
   <subfield code="e">rda</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="100" ind1="1" ind2=" ">
   <subfield code="a">Liubchenko, Vladislav</subfield>
   <subfield code="%">ISIS:170733</subfield>
   <subfield code="4">dis</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="242" ind1="1" ind2="0">
   <subfield code="a">Analýza emergentních schopností v umělých a biologických neuronových sítích</subfield>
   <subfield code="y">eng</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="245" ind1="1" ind2="0">
   <subfield code="a">Analysis of Emergent Properties in Biological and Artificial Neural Networks /</subfield>
   <subfield code="c">Vladislav Liubchenko</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="264" ind1=" " ind2="0">
   <subfield code="c">2025</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="300" ind1=" " ind2=" ">
   <subfield code="a">?? stran :</subfield>
   <subfield code="3">digital, PDF soubor</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="500" ind1=" " ind2=" ">
   <subfield code="a">Vedoucí práce: Miroslav Vacura</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="502" ind1=" " ind2=" ">
   <subfield code="a">Diplomová práce (Ing.)—Vysoká škola ekonomická v Praze. Fakulta informatiky a statistiky, 2026</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="504" ind1=" " ind2=" ">
   <subfield code="a">Obsahuje bibliografii</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="516" ind1=" " ind2=" ">
   <subfield code="a">Textový (vysokoškolská kvalifikační práce)</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="518" ind1=" " ind2=" ">
   <subfield code="a">Rok obhajoby 2026</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="520" ind1="3" ind2=" ">
   <subfield code="a">Emergent behaviors—system-level complex properties that appear suddenly when neural networks surpass critical scales[2]—are a major problem for both AI and neuroscience. We focus here on the mechanisms, boundary conditions and functional analogies of emergent phenomena in artificial and biological neural networks. Author first presents a literature review on new capabilities discovered in large-scale language models (e.g., GPT-3, few-shot learning, scaling law thresholds, zero-shot sentiment analysis) and in biological systems (e.g., neuronal avalanches, self-organized criticality, spontaneous order). I proceed to build a conceptual framework, based on Anokhin's concept of the hypersystem and criticality models, which allows me to formalize how distributed interactions and feedback loops help produce qualitatively novel order. In practice, I experimentally study 3 versions of Meta’s OPT language models (350M, 1.3B and 2.7B parameters) with a replicable experimental protocol for the few-shot, syntax-parsing, and generative tasks. While I do see slight accuracy gains in the 2.7 B model over the 350 M baseline, it shows that emergent-like improvements come with much higher parameter counts. Without our own experiments using BNNs, I make use of comparative studies —gleaning from the literature in in vitro neural cultures and hybrid “DishBrain” systems —to find analogies between scale-dependent thresholds in ANNs and the transitions to the critical state in BNNs. Theoretical--experimental synthesis points out that artificial and biological networks operate through a combination of bottom-up parameter scaling (such as network size, excitation--inhibition balance) and top-down feedback (e.g., attention mechanisms, active inference), resulting in emergent function. I compare these to cortical structure and function—e.g., attention heads as cortical-column analogues—and discuss implications for understanding intelligence.</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="520" ind1="8" ind2=" ">
   <subfield code="a">Lastly, I point out open challenges on the mechanistic grounding, cross-modal birth, and the responsible regulation of unpredictable capabilities. Our results pave the way towards unifying theories of emergence and can guide the design of new neuro-inspired architectures.</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="538" ind1=" " ind2=" ">
   <subfield code="a">Způsob přístupu: Internet</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="653" ind1="0" ind2=" ">
   <subfield code="a">kognitivní informatika [obor dipl. práce]</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="655" ind1=" " ind2="7">
   <subfield code="a">diplomové práce</subfield>
   <subfield code="7">fd132022</subfield>
   <subfield code="2">czenas</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="655" ind1=" " ind2="9">
   <subfield code="a">master's theses</subfield>
   <subfield code="2">eczenas</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="690" ind1=" " ind2=" ">
   <subfield code="a">Artificial neural networks</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="690" ind1=" " ind2=" ">
   <subfield code="a">Biological neural networks</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="690" ind1=" " ind2=" ">
   <subfield code="a">Philosophy</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="690" ind1=" " ind2=" ">
   <subfield code="a">Emergent abilities</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1="1" ind2=" ">
   <subfield code="a">Vacura, Miroslav</subfield>
   <subfield code="7">mzk2006343245</subfield>
   <subfield code="4">ths</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="700" ind1="1" ind2=" ">
   <subfield code="a">Zamazal, Ondřej</subfield>
   <subfield code="%">ISIS:7282</subfield>
   <subfield code="4">opn</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="710" ind1="2" ind2=" ">
   <subfield code="a">Vysoká škola ekonomická v Praze.</subfield>
   <subfield code="b">Fakulta informatiky a statistiky</subfield>
   <subfield code="7">kn20010709399</subfield>
   <subfield code="4">dgg</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="856" ind1="4" ind2="0">
   <subfield code="u">https://insis.vse.cz/zp/88461/podrobnosti</subfield>
   <subfield code="y">VŠKP v InSIS</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="856" ind1="4" ind2="0">
   <subfield code="u">https://insis.vse.cz/zp/88461</subfield>
   <subfield code="y">Hlavní práce</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="856" ind1="4" ind2="0">
   <subfield code="u">https://insis.vse.cz/zp/88461/posudek/vedouci</subfield>
   <subfield code="y">Hodnocení vedoucího</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="856" ind1="4" ind2="0">
   <subfield code="u">https://insis.vse.cz/zp/88461/posudek/oponent/86556</subfield>
   <subfield code="y">Oponentura</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="856" ind1="4" ind2="0">
   <subfield code="u">https://insis.vse.cz/zp/88461/priloha/32881</subfield>
   <subfield code="y">Přiloha k práci</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="856" ind1="4" ind2="0">
   <subfield code="u">https://insis.vse.cz/zp/88461/priloha/32882</subfield>
   <subfield code="y">Přiloha k práci</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="856" ind1="4" ind2="0">
   <subfield code="u">https://insis.vse.cz/zp/88461/priloha/32883</subfield>
   <subfield code="y">Přiloha k práci</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="999" ind1="4" ind2="0">
   <subfield code="u">https://insis.vse.cz/zp/88461/podrobnosti</subfield>
   <subfield code="y">dc:identifier</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="993" ind1=" " ind2=" ">
   <subfield code="x">NEPOSILAT</subfield>
   <subfield code="y">VSKP</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="999" ind1="4" ind2="9">
   <subfield code="a">vse88461</subfield>
   <subfield code="b">260124</subfield>
  </datafield>
  <datafield tag="999" ind1="4" ind2="5">
   <subfield code="x">88461</subfield>
  </datafield>
 </record>
</collection>
